Kan Nederland beleid maken op aanpassen van embryo-DNA?
Nu het onderzoeksproject De DNA dialogen bijna ten einde is, is het tijd om de balans op te maken. Is het gelukt? Is Nederland klaar voor het maken van beleid rondom deze techniek?
‘In 2026 is Nederland klaar om beleid te maken over aanpassing van embryo-DNA, gebaseerd op waarden uit de samenleving.’ Deze belofte maakten onderzoekers aan het begin van De DNA dialogen, een serie maatschappelijke dialogen die vier jaar lang in Nederland werden gevoerd over de wenselijkheid van het aanpassen van embryo-DNA. Willen we dat, en zo ja, onder welke voorwaarden? En wat komt er allemaal bij kijken, als we die vraag willen beantwoorden? Nu is het tijd om de balans op te maken. Is het gelukt? Hebben de onderzoekers een blauwdruk weten te vinden voor vergelijkbare vraagstukken? In dit artikel alvast een tipje van de sluier, vooruitlopend op de uitkomsten van het project die onderzoekers op 9 september presenteren.
Niet eenduidig
Joosje Kist was één van de onderzoekers van De DNA dialogen die de afgelopen jaren in alle argumenten, gevoelens en waarden dook die genoemd werden door de mensen die aan een dialoog deelnamen. Ook legde ze de onderzoeksmethoden zelf onder de loep. Om erachter te komen wat mensen denken en voelen bij het aanpassen van embryo-DNA, gebruikten de onderzoekers ‘creatieve dialoogvormen’, waarbij kunstuitingen werden ingezet om het gesprek te bevorderen. Op een storytelling-avond in de Afrikaander wijk in Rotterdam ervaarde Kist dat het inzetten van verhalen zorgde voor meer openheid, en op verschillende markten in het land ontdekte ze hoe de samenwerking met een ontwerpster de techniek tastbaarder en begrijpelijker maakte voor mensen.
Een aantal waarden die Kist vaak terughoorde tijdens de dialogen waren onder meer keuzevrijheid, solidariteit, maakbaarheid, natuurlijkheid en het voorkomen van lijden. Nog iets dat ze ontdekte: de waarden bleken niet eenduidig. Mensen die het bijvoorbeeld belangrijk vonden om zelf een keuze te kunnen maken, gaven ook aan het lastig te vinden om die keuze te maken. Vooral als er veel te kiezen viel, over grote beslissingen die gingen over de gezondheid of het leven van hun kind, of – nog verder uitgezoomd – over het menselijke nageslacht in het algemeen. Veel mensen wilden voorkomen dat toekomstige generaties zouden lijden aan ernstige, erfelijke ziekten. Tegelijkertijd maakten ze zich zorgen wat de toepassing van de techniek zou betekenen voor de diversiteit in de samenleving of de relatie tussen ouders en kinderen.
Lees hier het volledige artikel.